Stadswoningen van rond 1900, herenhuizen, arbeiderswoningen en de eerste rijtjes uit het begin van de twintigste eeuw: ze hebben bijna allemaal houten vloeren op balken, met daaronder een plafond van stuc. Vaak hoge kamers, soms lijstwerk en een rozet. In de steden zijn veel van deze huizen gesplitst in een boven- en een benedenwoning.
Isolatie was bij de bouw geen onderwerp. Muren waren massief, vloeren hol, en de warmte kwam van een kachel die de hele dag brandde. Vandaag zijn het juist die holle vloeren die kansen bieden: er ligt een ruimte klaar die zonder sloopwerk te vullen is.
Wat er boven uw plafond zit
De verdiepingsvloeren en de zoldervloer zijn houten balklagen met planken erop. Het plafond eronder is meestal stuc op riet: rietmatten tegen de balken, met een laag kalkpleister erop. Later zijn veel van die plafonds afgedekt met board, behangen of vervangen door gipsplaat. Soms hangt er een verlaagd plafond onder.
De balken zijn in deze huizen vaak flink hoog. De holte ertussen is daardoor ruim genoeg voor een stevige laag isolatie. Een rolmaat in een lampgat laat zien hoeveel ruimte er is.
Waar het meeste te winnen is
In een oud huis lekt warmte overal, maar het plafond is vaak de makkelijkste winst:
- De zoldervloer, als de zolder niet verwarmd wordt. Het plafond van de bovenste verdieping isoleren houdt de warmte in de woonlagen.
- De vloer tussen boven- en benedenwoning. Daar gaat het vaak meer om geluid dan om warmte. Zie benedenwoning.
- Het plafond boven een onderdoorgang of een koude winkelruimte, als die er is.
Het oude stucwerk sparen
Een stucplafond op riet is sterker dan het eruitziet, maar het heeft zijn leeftijd. Losse plekken, scheuren en oude lekkages verzwakken het. De druk van het inblazen kan een losse plek verder losdrukken. Daarom kijken we eerst: op foto's, en bij twijfel tijdens een schouw. Stevig stucwerk blazen we in, met afstand tot lijstwerk en rozetten. Zie ook riet en oud stucwerk.
Is het plafond te zwak, dan gaat het eruit en komt er een nieuw plafond met zeil en rachels. Het slopen geven we apart een prijs voor; het is stoffig werk met veel puin.
Gaat het om meer dan het plafond, zoals een nieuwe keuken, een badkamer of de installaties, dan is een aannemer voor het geheel logischer. Maxiko, een ander merk uit de Maximilius Groep, schrijft over wat een renovatie van een verhuurpand kost.
Vocht en ventilatie in een oud huis
Oude huizen ventileren vaak vanzelf, door kieren en naden. Wie isoleert, maakt het huis dichter. Milieu Centraal zegt het zo: na isoleren is goed ventileren nog belangrijker. Houd roosters open, gebruik de afzuiging in keuken en badkamer en lucht dagelijks.
Kijk ook naar de kruipruimte, als die er is. De ventilatieopeningen daar horen open te blijven. En is er ergens een vochtplek in het plafond, dan zoeken we eerst de oorzaak voordat er isolatie in gaat.
Asbest bij latere verbouwingen
Het oorspronkelijke riet en stucwerk bevatten geen asbest, maar latere lagen soms wel. Plafondplaten die tussen de jaren vijftig en de vroege jaren negentig zijn aangebracht, kunnen asbest bevatten. Is er zo'n laag, dan willen we eerst weten waar hij van gemaakt is. Op asbest en oude plafonds staat hoe u dat uitzoekt.