In huizen van voor de jaren veertig is het plafond vaak gemaakt van stuc op riet. Onder de balken werden rietmatten gespijkerd, en daarop zette de stukadoor een laag kalkpleister. Veel van die plafonds hangen er nog. Ze zijn soms prachtig, met lijstwerk en een rozet rond de lamp, en ze zijn vaak beter dan mensen denken.
Isoleren is bij zo'n plafond goed mogelijk, want tussen de balken zit een holte. Maar het plafond is ouder dan iedereen in huis en laat zich niet behandelen als een gipsplaat. Boren en de druk van het inblazen vragen om een plafond dat stevig vastzit.
Zo herkent u een plafond van stuc op riet
Een stucplafond op riet voelt hard en klinkt hol als u erop klopt. Het vlak is zelden helemaal vlak: er zit een lichte golving in, en vaak zijn er haarscheurtjes in een patroon dat de balken volgt. Bij een lampgat of een beschadiging ziet u het riet als bruine stengels achter de grijze pleister.
In de loop der jaren zijn veel van deze plafonds afgewerkt met behang, sauswerk of een laag gips. Soms is er een nieuw plafond onder gehangen. Wat u ziet, is dus niet altijd wat er is. Een foto van het lampgat zegt meer dan een foto van het plafond.
Eerst kijken: is het plafond stevig?
Voordat we boren, willen we weten of het plafond de bewerking aankan. Daarop letten we:
- Scheuren die breder zijn dan een haarlijn, of scheuren waarlangs het plafond zichtbaar doorbuigt.
- Plekken die verend aanvoelen of ruisen als u erop drukt: daar is de pleister los van het riet.
- Waterplekken van een oude lekkage, met de vraag of die is opgelost.
- Lijstwerk, rozetten en ornamenten, waar we niet doorheen en niet vlak naast boren.
- Behang of structuurspuitwerk, waarop een herstel altijd zichtbaar blijft.
Als het plafond stevig is: inblazen
Een stevig stucplafond kunnen we gewoon inblazen. We boren per vak tussen de balken, rustig en met de juiste boor, zodat de pleister niet uitbreekt. De holte vullen we met cellulose, en elk gat sluiten we met een kurk en reparatiemortel. Rond een rozet of langs lijstwerk houden we afstand; die vakken vullen we vanaf een gat verderop.
Het resultaat is een gevulde balklaag achter een plafond dat u kent. Er gaat geen hoogte verloren, en de oude details blijven. De prijs is die van inblazen: € 95 per m² excl. btw.
Als het plafond niet stevig is
Hangt de pleister los, dan kan de druk van het inblazen hem verder losdrukken. Dan is inblazen geen goed idee. Er blijven twee wegen over. U laat het oude plafond eruit halen en kiest een nieuw plafond met isolatie erachter: zeil en rachels tegen de balken, met de afwerking die u wilt. Of u laat het plafond eerst herstellen door een stukadoor die met oud stucwerk werkt, en isoleert daarna.
Het slopen van een stucplafond op riet is stoffig werk en levert veel puin op. Het zit niet in de prijs per m²; daarvoor geven we een prijs na foto's of een schouw. Bij een huis van voor 1994 kijken we eerst of er in latere lagen asbest kan zitten.
Monumentale plafonds
Is het huis een monument, of heeft het plafond ornamenten die u wilt behouden, lees dan ook de pagina over isoleren in een monument. Voor een rijksmonument is voor ingrepen die het monument raken meestal een vergunning nodig, ook binnen. Het vullen van een holte met cellulose is een kleine ingreep, maar vraag het vooraf na bij de gemeente. Isoleren met behoud van het plafond is daar vaak juist de wens, en inblazen zonder hoogteverlies past daar goed bij.