Grijze of zwarte puntjes in de hoek van het plafond, vaak in de slaapkamer of de badkamer, vaak bij de buitenmuur. Schimmel op het plafond is een veelvoorkomende klacht, en een vervelende: het is lelijk, het komt terug na schoonmaken, en het is niet gezond om in te slapen.
Schimmel heeft twee dingen nodig: vocht en een plek waar dat vocht blijft hangen. Op een plafond is dat bijna altijd een koude plek. Of isoleren helpt, hangt af van waar het vocht vandaan komt.
Hoe schimmel op een plafond ontstaat
Een huishouden maakt elke dag vocht: door koken, douchen, ademen, wasgoed. Dat vocht zit in de lucht. Komt die vochtige lucht tegen een koud oppervlak, dan koelt hij af en slaat het vocht neer, net als op een koud glas. Gebeurt dat steeds op dezelfde plek, dan blijft het oppervlak vochtig, en daar groeit schimmel.
Op een plafond zijn de koudste plekken de hoeken bij de buitenmuur en de plekken onder een koude ruimte zonder isolatie. Daar ziet u de schimmel het eerst.
Wanneer isoleren helpt
Is het plafond koud omdat er een koude ruimte boven zit zonder isolatie, dan maakt isoleren het plafond warmer. Op een warmer oppervlak slaat minder vocht neer. In zo'n geval is isoleren een echte oplossing, samen met goed ventileren. De schimmel zelf verwijdert u eerst, en het plafond wordt na het werk opnieuw geschilderd.
Vullen we de holte bij de buitenmuur goed, dan wordt ook de koude hoek minder koud. Helemaal weg is die niet altijd, omdat een deel van de kou door de gevel zelf komt.
Wanneer isoleren niet helpt
Er zijn situaties waarin isolatie de schimmel niet oplost:
- Een lekkage. Een vochtplek die groter wordt na regen, een kring met een bruine rand, of vocht onder een badkamer erboven. Eerst de lekkage oplossen, dan pas iets anders.
- Te weinig ventilatie. Ramen altijd dicht, roosters dicht, geen afzuiging in de badkamer. Dan blijft het vocht in huis, en zoekt het de koudste plek. Ook een geïsoleerd plafond kan dan schimmel krijgen.
- Een badkamer zonder goede afzuiging. Badkamerplafonds zijn de klassieke plek. Zonder afzuiging die genoeg vocht afvoert, helpt isoleren weinig.
Wat u eerst doet
De volgorde maakt uit:
- Kijk of het een lekkage is. Wordt de plek groter na regen, of zit hij onder een badkamer of leiding?
- Ventileer beter: roosters open, de afzuiging in de badkamer aan en lang genoeg na het douchen, dagelijks even luchten.
- Verwijder de schimmel met een geschikt middel, met handschoenen en een open raam.
- Komt de schimmel terug op dezelfde koude plek, ondanks ventileren: dan is het plafond waarschijnlijk te koud, en is isoleren de volgende stap.
Wat wij vooraf willen weten
Zien we op de foto's schimmel of vochtplekken, dan vragen we door. Waar zit het, sinds wanneer, wordt het groter, wat zit erboven? Is er een lekkage, dan beginnen we niet voordat die is opgelost: isolatie in een nat plafond houdt het vocht vast. Ligt er een plat dak boven, dan kijken we naar de opbouw van het dak, want daar kan vocht van binnen in de constructie terechtkomen.
Milieu Centraal wijst erop dat isoleren en ventileren samengaan: hoe beter een huis geïsoleerd is, hoe belangrijker ventilatie wordt. Dat geldt ook na plafondisolatie.
Wanneer we eerst komen kijken
Op foto's is niet altijd te zien waar het vocht vandaan komt. Zit de schimmel op een plek waar ook een leiding, een badkamer of een dakrand in de buurt is, of komt hij terug ondanks goed ventileren, dan komen we liever eerst kijken. We meten dan de vochtigheid van het plafond en kijken boven het plafond als dat kan.
Pas als duidelijk is dat de kou de oorzaak is, zetten we de isolatie in. Zo voorkomt u dat er isolatie in een nat plafond komt, en dat de schimmel na een winter terug is.
Schimmel van het plafond verwijderen
Kleine plekken schimmel op een geschilderd plafond verwijdert u zelf. Zet een raam open, draag handschoenen en een stofmasker, en neem de plek af met een schimmelreiniger of een verdund middel met chloor volgens de aanwijzingen op de verpakking. Schuur of borstel schimmel niet droog weg: dan komen de sporen in de lucht. Laat het plafond daarna goed drogen.
Is de plek groot, zit de schimmel in het pleisterwerk in plaats van erop, of komt hij na een paar weken terug, dan is schoonmaken niet genoeg. Dan zit de oorzaak in het plafond zelf: te koud, te vochtig of beide. Een laag schimmelwerende verf helpt pas als de oorzaak weg is; anders verschuift het probleem alleen.